NĂM HỌC MỚI CẮT CHƯƠNG TRÌNH ĐỂ GIẢM TẢI

Năm học mới: Cắt chương trình để giảm tải

TT - Chương trình của tất cả các bậc tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông đều điều chỉnh lược bớt kiến thức.

Theo dự thảo hướng dẫn điều chỉnh nội dung dạy học, bậc tiểu học có 360 điểm được điều chỉnh. Trong ảnh: một tiết học tiếng Việt của học sinh lớp 3/2 Trường tiểu học Trần Bình Trọng, TP.HCM - Ảnh: N.Hùng

Sau nhiều ý kiến của các nhà khoa học, nhà giáo dục cho rằng chương trình - sách giáo khoa (SGK) phổ thông hiện nay quá nặng, năm học 2011-2012, với mục đích khắc phục những bất cập và giảm tải cho học sinh, Bộ GD-ĐT đã biên soạn hướng dẫn thực hiện điều chỉnh nội dung dạy học các môn học của cấp tiểu học, THCS, THPT.

Dự thảo tài liệu trên được xây dựng căn cứ vào kết quả các đợt rà soát, đánh giá định kỳ về chương trình - SGK phổ thông và kết quả trưng cầu ý kiến góp ý của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu giáo dục, các tổ chức, cá nhân qua phương tiện thông tin đại chúng. Hiện dự thảo đang được chuyển cho các nhà trường để nghiên cứu, tiếp tục góp ý nhằm hoàn chỉnh hướng dẫn.

Lược bớt kiến thức

Theo dự thảo của hướng dẫn trên, nhiều nội dung kiến thức trong chương trình sẽ được giảm bớt, không dạy hoặc giảm bớt yêu cầu đối với học sinh trong các câu hỏi, bài tập, điều chỉnh một số nội dung dạy học theo hướng linh hoạt, phù hợp với đối tượng học sinh của từng vùng miền khác nhau.

Cụ thể ở bậc tiểu học, có trên 360 điểm được điều chỉnh ở các môn học toán, tiếng Việt, khoa học, lịch sử - địa lý, âm nhạc, mỹ thuật, thể dục.

Riêng môn tiếng Việt có nội dung cần điều chỉnh nhiều nhất với trên 80 điểm điều chỉnh. Ở chương trình - SGK lớp 4 có tám bài không dạy, lớp 5 có 18 bài không dạy, nhiều nội dung các bài khác được lược bớt, điều chỉnh câu hỏi quá khó, giảm số bài tập bắt buộc đối với học sinh.

Theo ông Lê Tiến Thành - vụ trưởng Vụ Giáo dục tiểu học Bộ GD-ĐT, hầu hết các môn học đều có các phần lược bớt kiến thức, giảm bớt yêu cầu, số lượng bài tập. Ví dụ môn lịch sử - địa lý sẽ không yêu cầu học sinh tường thuật diễn biến sự kiện lịch sử mà chỉ kể lại sự kiện theo cách hiểu của học sinh, không yêu cầu học sinh thuộc lòng hệ thống kiến thức mà chỉ cần ghi nhớ những đặc điểm tiêu biểu.

Môn đạo đức cũng sẽ lược đi, hoặc không bắt buộc thực hiện những yêu cầu không phù hợp với điều kiện của học sinh (như xây dựng tiểu phẩm, sưu tầm tài liệu). Ở môn thể dục, giáo viên có thể linh hoạt điều chỉnh việc dạy học phù hợp với điều kiện, trình độ, thể lực học sinh...

Ở bậc THCS, Bộ GD-ĐT cũng điều chỉnh ở 13 môn học, trong đó môn ngoại ngữ bao gồm tiếng Anh, tiếng Nga, tiếng Pháp... Có nhiều bài, phần trong các bài được cắt bớt không dạy. Một số nội dung quá khó, trùng lặp, không gần gũi và không cần thiết với học sinh, không phù hợp với thực tế cũng được điều chỉnh.

Ví dụ môn văn ở bậc THCS sẽ có gần 20 bài được chuyển sang phần “đọc thêm”, bốn bài không dạy, nhiều phần kiến thức, yêu cầu đối với học sinh được giảm bớt. Tương tự, môn lịch sử có 20 bài không dạy và chuyển sang đọc thêm, nhiều bài khác giảm bớt yêu cầu, kiến thức. Các môn học khác đều có đến hàng chục bài sẽ giảm bớt kiến thức, điều chỉnh yêu cầu đối với học sinh. Đ

ặc biệt, các môn giáo dục công dân, công nghệ sẽ điều chỉnh theo hướng cung cấp kiến thức gần gũi với học sinh, môn công nghệ hướng dẫn giáo viên điều chỉnh nội dung dạy học phù hợp với học sinh nông thôn và thành thị.

Bậc THPT cũng điều chỉnh theo hướng lược bớt, giảm nhẹ yêu cầu ở hầu hết các môn học. Nhiều phần kiến thức được chuyển sang phần đọc thêm, hoặc giáo viên giới thiệu cho học sinh tham khảo.

Theo lãnh đạo Bộ GD-ĐT, ngoài việc điều chỉnh để nội dung kiến thức gần gũi, phù hợp với học sinh hơn, sẽ có thêm thời gian cho thầy trò rèn luyện kỹ năng, thực hành thí nghiệm. Một điều quan trọng nữa là thêm thời gian cho thầy cô giáo nghiên cứu, áp dụng việc đổi mới phương pháp dạy học, khắc phục khó khăn, do thiếu thời gian, do áp lực “chạy hết chương trình” trước đây đã khiến nhiều giáo viên xao nhãng.

Bên cạnh đó, Bộ GD-ĐT cũng chỉ đạo các nhà trường thực hiện việc dạy lồng ghép, tích hợp hoặc đưa vào chương trình giáo dục ngoài giờ lên lớp những nội dung cần thiết đối với học sinh phổ thông nhằm thực hiện giáo dục toàn diện. Trong đó, đặc biệt lưu ý đến việc giáo dục kỹ năng sống, giáo dục lối sống, đạo đức cho học sinh, phòng chống bạo lực và tệ nạn xã hội trong nhà trường, cung cấp kiến thức pháp luật cần thiết.

Không kiểm tra phần lược bỏ

Trong dự thảo, Bộ GD-ĐT hướng dẫn với những phần kiến thức được điều chỉnh “không dạy” hoặc “đọc thêm”, những phần kiến thức không yêu cầu học sinh phải ghi nhớ, các nhà trường không được tổ chức kiểm tra, đánh giá. Những kiến thức đã lược bỏ cũng sẽ không có trong nội dung đề thi của các kỳ kiểm tra học kỳ, cuối năm, kỳ thi tốt nghiệp...

Theo Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển, trong năm học 2011-2012, đây là một trong những việc Bộ GD-ĐT mong muốn phát huy chất xám của toàn ngành nhằm thực hiện giảm tải, nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục, tạo cơ sở quan trọng cho việc đổi mới chương trình - SGK phổ thông vào năm 2015.

Trao đổi thêm với Tuổi Trẻ về dự thảo trên và lộ trình thực hiện việc điều chỉnh, giảm tải các môn học, ông Hiển cho biết trong khoảng một tuần nữa tài liệu này sẽ ban hành chính thức sau khi hoàn thiện trên cơ sở các góp ý mới. Tài liệu sẽ được in và chuyển đến từng giáo viên các bộ môn của các bậc học để thực hiện ngay trong học kỳ 1 năm học 2011-2012.

Như vậy, giáo viên sẽ dựa vào chương trình - SGK và tài liệu trên để thiết kế nội dung giảng dạy. Căn cứ vào khung phân phối chương trình của môn học, các sở GD-ĐT chỉ đạo các nhà trường và giáo viên điều chỉnh phân phối chương trình để phù hợp với nội dung đã được điều chỉnh.

VĨNH HÀ

NGỤ NGÔN

Chuyện người Samurai

Một vị samurai đến thu nợ của người đánh cá.

Người đánh cá nói: “Tôi xin lỗi, nhưng năm vừa qua thật tệ, tôi không có đồng nào để trả ngài.”

Vị samurai nổi nóng, rút kiếm ra định giết người đánh cá ngay lập tức. Rất nhanh trí, người đánh cá nói: “Tôi cũng đã học võ và sư phụ tôi khuyên, không nên đánh nhau khi đang tức giận.”

Vị samurai nhìn người đánh cá một lúc, sau đó từ từ hạ kiếm xuống: “Sư phụ của ngươi rất khôn ngoan. Sư phụ của ta cũng dạy như vậy. Ðôi khi, ta không kiểm soát được nỗi giận dữ của mình. Ta sẽ cho ngươi thêm một năm để trả nợ và lúc đó, chỉ thiếu một xu thôi, chắc chắn ta sẽ giết ngươi.”

Vị samurai trở về nhà khi đã khá muộn. Ông nhẹ nhàng đi vào nhà vì không muốn đánh thức vợ, nhưng ông ta rất bất ngờ, khi thấy vợ mình và một kẻ lạ mặt mặc quần áo samurai đang ngủ trên giường. Nổi điên lên vì ghen và giận dữ, ông nâng kiếm định giết cả hai, nhưng đột nhiên, lời của người đánh cá văng vẳng bên tai: “Ðừng hành động khi đang giận dữ.”

Vị samurai ngừng lại, thở sâu, sau đó cố tình gây ra tiếng động lớn. Vợ ông thức dậy ngay lập tức, kẻ lạ mặt cũng vậy, hóa ra, đó chính là mẹ ông.

Ông gào lên: “Chuyện này là sao vậy? Suýt nữa con đã giết cả hai người rồi!”

Vợ ông giải thích: “Vì sợ kẻ trộm lẻn vào nhà, nên thiếp đã cho mẹ mặc quần áo của chàng để dọa chúng.”

Một năm sau, người đánh cá gặp lại vị samurai. “Năm vừa qua thật tuyệt vời, tôi đến để trả nợ cho ngài đây, có cả tiền lãi nữa”, người đánh cá phấn khởi nói.

“Hãy cầm lấy tiền của ngươi đi!” - Vị samurai trả lời - “Ngươi đã trả nợ rồi.”

Một câu chuyện ngụ ngôn rất hay

Trong đời tôi cũng đã có vài lần xảy ra tương tự như chuyện sau đây :

Vợ tôi, khi người còn khỏe mạnh, cùng tôi đi chùa lạy Phật. Vợ tôi và tôi vừa chấp tay lạy Phật, thì nghe vị thầy tu đang giảng đạo-pháp thao thao bất tuyệt. Bỗng có một bà cụ già bước đến bên vị tu sĩ, hỏi xin thầy ngừng ở đây để cho bà hỏi thầy một câu. Người tu sĩ bỏ cuốn sách xuống, và bắt đầu quở trách bà cụ nầy oang oang trên máy vi âm:

- Tôi đang thuyết giảng mà sao bà làm tôi cụt hứng, không còn nhớ tôi đọc đến chổ nào nữa... Bà... Bà.... Bà.... V.V... Bà không được làm như vậy nữa nghe chưa?

Tôi nghe lời mạt sát của ông nầy rất chướng tai. Tôi giận cho thái độ sỉ mạ của ông đối với người già cả. Tôi liền bảo nhà tôi ngưng lạy và lui ra, để tôi vào gọi ông thầy chùa nầy hỏi, vì sao ông mạt sác người già cả. Phật, thầy nào dạy ông làm điều nầy? Ông đã tu được bao nhiêu năm mà ông không trấn tỉnh được sự sân-si? Tôi vừa nói vậy với vợ tôi thì vợ tôi bảo rằng: "Người ta đã sai, sân si quá! Bây giờ, anh cũng sân si nữa thì chúng ta đi chùa làm gì?

Tôi nghe vợ tôi nói quá phải. Tôi đành theo nàng đi về nhà và lạy tượng phật ở nhà. Tôi xin hứa với tượng Phật rằng, từ nay, con không còn hành động trong cơn nóng giận nữa. Từ đó, vợ tôi thương quý tôi nhiều hơn. Nàng bảo: "Sao dạo nầy trông anh hiền như Bụt vậy?" Tôi bảo nàng: “Tôi nhớ chuyện đi chùa hôm ấy. Tôi đã thành Phật rồi.”

Hòn Ðá Ném Ði

Văn hào Nga Leon Tonstoï có kể câu chuyện ngụ ngôn như sau: Có một người hành khất nọ đến trước cửa nhà của một người giàu có để xin bố thí. Một đồng xu nhỏ hay một miếng bánh vụn, đó là tất cả những gì người ăn xin chờ đợi nơi người giàu có. Nhưng, mặc cho người khốn khổ van xin, người giàu có vẫn ngoảnh mặt làm ngơ. Ðến một lúc không còn chịu nổi những lời van xin của người hành khất, thay vì bố thí, người giàu đã lấy đá ném vào con người khốn khổ.

Người hành khất lặng lẽ nhặt lấy hòn đá cho vào bị, rồi thì thầm trong miệng: "Ta mang hòn đá này cho đến ngày nhà người sa cơ thất thế. Ta sẽ dùng nó để ném trả lại ngươi".

Ði đâu, người hành khất cũng mang theo hòn đá ấy. Tâm hồn ông lúc nào cũng cưu mang sự báo thù.

Năm tháng qua đi. Lời chúc dữ của người hành khất đã thành sự thật. Vì biển lận, người giàu có bị tước đoạt tất cả tài sản và bị tống giam vào ngục. Ngày hôm đó, người hành khất chứng kiến cảnh người ta áp giải người giàu vào tù ngục. Nỗi căm hờn sôi sục trong lòng ông. Ông đi theo đoàn người áp tải. Tay ông không rời bỏ hòn đá mà người giàu đã ném vào người ông, cách đây mười mấy năm. Ông muốn ném hòn đá đó vào người tù, để rửa sạch mối nhục hằng đeo đẳng bên ông. Nhưng cuối cùng, nhìn thấy gương mặt tiều tụy đáng thương của kẻ đang bị cùm tay, người hành khất thả nhẹ hòn đá xuống đất, rồi tự nhủ:

"Tại sao ta lại phải mang nặng hòn đá này từ bao nhiêu năm qua? Con người này, giờ đây, cũng chỉ là một con người khốn khổ như ta".

Tha thứ là điều khó khăn nhất nhưng cũng là điều cao cả nhất.

CƯỜI SUNG SƯỚNG!

Trong thời kỳ suy thoái kinh tế, một anh chàng vào quán rượu nói với chủ quán, gọi rượu đãi tất cả mọi người ở đó. Chủ quán đáp lời:

- Được thôi, nhưng chúng ta đang trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế. Tôi muốn nhìn thấy tiền của anh trước.

Anh chàng liền rút ra một nắm tiền đặt lên quầy. Không thể tin vào mắt mình, ông chủ tiệm hỏi:

- Anh lấy số tiền đó ở đâu vậy?

- Tôi là một tay cá độ chuyên nghiệp! – Anh ta trả lời.

- Làm sao có chuyện đó được. Khi cá cược luôn chỉ có 50% cơ hội thắng độ, đúng không?

- Tôi chỉ cá độ những gì tôi tin chắc sẽ thắng thôi! Anh chàng bình thản nói

- Ví dụ?

- Ví dụ nhé, tôi cá với ông 50 đôla rằng, tôi có thể cắn được mắt phải của tôi.

Ông chủ quán nghĩ ngợi một lúc rồi nhận lời.Anh chàng nọ lôi con mắt giả của anh ta và cắn.

- Trời ơi! Anh lừa tôi à? – Ông chủ quán vừa nói, vừa đau khổ rút tiền đưa cho anh chàng.

- Được rồi, tôi cho ông một cơ hội khác: Tôi cá với ông 50 đôla nữa rằng, tôi có thể cắn mắt trái của tôi.

Ông chủ lại suy nghĩ một lúc rồi quyết định:

- OK! Anh không bị mù. Tôi đã quan sát anh đi vào đây. Tôi sẽ chấp nhận vụ cá cược này.

Anh chàng kia lôi hàm răng giả cắn mắt trái.

- Anh lại lừa tôi một lần nữa rồi! – Ông chủ quán cay cú.

- Đó là cách tôi kiếm được tiền đó ông bạn. Thôi, tôi chỉ lấy của ông một chai scotch, thay vì những số tiền thắng cược.

Cầm chai rượu trên tay, anh ta đi về phía cuối phòng, cả buổi tối, anh ta vui vẻ đánh bạc với một số người địa phương. Sau vài giờ đánh bạc và uống rượu, anh ta quay trở lại quầy. Lúc này, anh chàng đã say khướt, lè nhè nói:

- Ông chủ, tôi cho ông một cơ hội cuối cùng, tôi cá với ông 500 đôla rằng, tôi có thể đứng trên cái quầy này chỉ với một chân, và tè vào chai whiskey trên giá đằng sau ông, mà không bị rơi ra một giọt nào.

Ông chủ quán lần này chắc mẩm thắng cược, vì thấy anh kia thậm chí không thể đứng vững với cả hai chân, nữa là một:

- Thôi được tôi chấp nhận cá với anh.

Anh chàng lúc này liền đứng lên quầy bằng một chân bắt đầu tè. Anh ta tưới vào tất cả mọi chỗ, cả người chủ quán, cả quầy bar và cả vào anh ta nữa, nhưng không hề một giọt nào vào được chai whiskey kia. Ông chủ quán hớn hở vừa cười vừa nói:

- Này cậu, cậu nợ tôi 500 đôla nhé!

- Đúng vậy! Nhưng tôi vừa mới cá với đám người ở góc đằng kia 1.000USD rằng, tôi vừa tè lên người ông, lên quầy bar mà vẫn có thể làm ông cười sung sướng được đấy!

SƯU TẦM 

TRONG CÁI RỦI CÓ CÁI MAY

Ngày xưa, có một ông vua có rất nhiều cận thần thân tín. Tuy nhiên, ông ta tỏ ra đặc biệt yêu mến một người trong số họ, bởi người này rất thông minh, giỏi giang và luôn luôn đưa ra những lời khuyên hữu ích.

Một ngày nọ, nhà vua bị một con chó cắn vào ngón tay và vết thương ngày càng trở nên trầm trọng. Nhà vua liền hỏi người cận thần rằng, đó có phải một điềm xấu hay không. Người cận thần trả lời: “Đó là điều tốt hay xấu thì khó mà có thể nói trước được, thưa đức vua”.

Cuối cùng, ngón tay của nhà vua bị hoại tử nặng và cần phải cắt bỏ. Nhà vua liền hỏi lại người cận thần: “Hẳn đây là một điềm xấu?”.

Một lần nữa, người cận thần vẫn trả lời như cũ: “Tốt hay xấu rất khó để nói, thưa đức vua”. Nhà vua tức giận, tống giam người cận thần của mình.

Rồi một ngày, nhà vua đi săn trong rừng. Ông khấp khởi mừng thầm khi mải mê đuổi theo một con nai, rồi ngày càng dấn sâu hơn vào rừng rậm. Cuối cùng, nhà vua nhận thấy mình bị lạc. Điều tồi tệ hơn là ông bị thổ dân bắt lại làm vật tế thần. Nhưng họ bất ngờ nhận ra rằng, nhà vua thiếu mất một ngón tay. Ngay lập tức, họ thả nhà vua ra, vì ông không phải là một người đàn ông hoàn hảo và không phù hợp để dâng cúng Tế Thần.

Sau đó, nhà vua đã tìm được đường về cung điện. Nhà vua hiểu ra lời nói của người cận thần năm xưa: “Tốt hay xấu thì khó mà có thể nói trước được”. Nếu không bị mất một ngón tay, nhà vua có thể đã bị giết.

Ngay lập tức, nhà vua truyền lệnh thả người cận thần của mình và xin lỗi anh ta. Nhưng người cận thần không có vẻ gì oán trách nhà vua khi bị tù đày. Trái lại, người cận thần nói: “Đó không hẳn là điều tồi tệ khi đức vua giam thần lại”.

“Tại sao?”, nhà vua hỏi.

“Bởi nếu đức vua không giam thần lại, thần sẽ được đi theo trong chuyến đi săn. Nếu người dân bản địa nhận ra rằng, nhà vua không thích hợp cho việc cúng tế, họ sẽ sử dụng thần để dâng lên vị thần của họ”.

Đôi khi chúng ta luôn cảm thấy thất vọng, đau buồn khi mọi thứ không suông sẻ như mong đợi. Cũng có khi cảm giác như cả thế giới đang sụp đổ. Khi điều đó xảy ra, không có gì là sai khi chúng ta khóc hoặc cảm thấy thất vọng. Nhưng một khi bạn bình tĩnh và kiểm soát bản thân trở lại, hãy thử nhìn chúng dưới một góc độ khác! Có thể bạn sẽ nhận ra rằng, chúng không tồi tệ như bạn nghĩ, và đôi khi là cơ hội để bạn có được điều tốt hơn.

Có những điều tưởng chừng như thuận lợi ban đầu lại có kết thúc tồi tệ và ngược lại.

Không có gì thực sự xác định được là xấu hay tốt. Có chăng chỉ là vấn đề mà chúng ta nhìn nó theo chiều hướng tích cực hay bi quan mà thôi.

Nói cách khác, trong cái rủi có cái may, và điều quan trọng nhất là không bao giờ được từ bỏ hy vọng. Vì nơi nào có sự sống, nơi đó có hy vọng (Where there's life, there's hope). Thế giới này vẫn luôn có một nơi tốt đẹp và cuộc sống vẫn muôn màu.

NHỮNG PHÚT XAO LÒNG

                                             Thuận Hữu

Có thể vợ mình xưa cũng có một người yêu 
(Người ấy gọi vợ mình là người yêu cũ) 
Cũng như mình thôi, mình ngày xưa cũng thế 
Yêu một cô, giờ cô ấy đã có chồng. 
Có thể vợ mình những phút mềm lòng
Nên giấu những suy tư không kể về giấc mộng 
Người yêu cũ vợ mình có những điều mà chính mình không có được 
Cô ấy không nói ra vì sợ mình buồn 


Mình cũng có những phút giây cảm thấy xao lòng 
Khi gặp người yêu xưa với những điều vợ mình không có được 
Nghĩ về cái đã qua nhiều khi nuối tiếc 
Mình cũng chẳng nói ra vì sợ vợ buồn 
Sau những lần nghĩ đến đâu đâu mình thương vợ mình hơn 
Và cảm thấy như mình có lỗi 


Chắc vợ mình hiểu điều mình không nói 
Cô ấy cũng thương yêu và chăm chút mình hơn
Mà có trách chi những phút xao lòng 
Ai cũng có một thời để yêu và một thời để nhớ 
Ai cũng có những phút giây ngoài chồng ngoài vợ
Đừng trách chi những phút xao lòng!

NHỚ !

                  

Có khi nào anh về lại chốn xưa

Gom chút nắng cho mùa đông bớt lạnh

Đem yêu thương để xây thành nỗi nhớ

Gửi gió về xào xạc lá vàng rơi

 

              Con đường nào anh đã đi bên tôi

               Xác ve đầy trở thành hoài niệm

              Bước ngập ngừng ký ức chợt hiện

              Cánh phượng buồn dấu một vần thơ.

 

Mưa mùa hạ chưa dứt anh đã xa..

Còn tôi đứng ngẩn ngơ lối cũ

Tiếng chân ai rộn ràng ngõ nhỏ

Ngỡ anh về thềm đá rêu xanh

        

             Tôi sẽ về nơi ký ức gọi tên

             Nhặt mảnh vở yêu thương sót lại

             Gửi theo mây bay đi miền xa mãi

             Góp cho đời một chút bóng râm.
                                                      NTTH

Bài thơ nhận được của em đã lâu nay mới đăng lên 

TỪ ĐIỂN TIẾNG VIỆT - NGHỆ

Mi : có nghĩa là Mày


Tau : có nghĩa là Tao

Mô : có nghĩa là Đâu ?

(vd : mi đi mô đó? thì dịch ra giọng Bắc là Mày đi đâu đấy)

Tê : có nghĩa là Kia

Ni : có nghĩa là Này

Rứa : có nghĩa là Thế

Răng : có nghĩa là Sao (vd Răng rứa ? dịch ra giọng Bắc là sao thế? )

Ngày Mốt : có nghĩa là Ngày Kia

(vd:mốt tau mới về. dich ra giọng Bắc là Ngày kia tao mới về )

Đọi : có nghĩa là Bát ( miền nam gọi là chén)

Trôốc : có nghĩa là Đầu

Tru: có nghĩa là Trâu

Lè : có nghĩa là Đùi

Nhễ : từ này í chê bai có thể dịch là Chuối (mạnh hơn nhiều) or Bựa

Chộ : từ này có nghĩa là Thấy

Chi : có nghĩa là Gì ?

NỎ : có nghĩa là KHÔNG.

(Ví dụ Nỏ đi, NỎ cho...nhưng mà không có câu Đi NỎ hay Cho Nỏ đâu nhá...từ NỎ chỉ đứng trước động từ...)

Bổ : có nghĩa là Ngã (vd : nó bị bổ xe. dịch là Nó bị ngã xe)

Trôốc Gúi : có nghĩa là Đầu Gối

Khu : mông

Mấn : váy

Khu mấn : phía dưới không đẹp

Ngái : có nghĩa là Xa (VD : Nhà mi cách trường có ngái ko? ~~> nhà mày cách trừơng có xa không?)

Nác : có nghĩa là Nước (nước uống í, nác chè, nác sôi: nước chè, nước sôi)



Môi : cái muỗng múc canh (cái muôi chan canh í, miền nam gọi là cái Giá)

Su : có nghĩa là Sâu (VD : Ao ni su ri ~~> Ao này sâu thế)

Hầy : có nghĩa là Nhở (vd : Hay hầy ~~> Hay nhở or Ai đó hầy ~~> Ai đấy nhở )

Đài : còn có 1 nghĩa nữa là cái gàu múc nước

Cươi : có nghĩa là Sân



Nương : có nghĩa là Vườn

Rọng : có nghĩa là Ruộng

Mần : có nghĩa là Làm (vd Cha mệ cháu đi mần rọng rồi ạ ~~> cha mẹ cháu đi làm ruộng rồi ạ)

Mệ : có nghĩa là mẹ

con ròi : có nghĩa là con Ruồi

Choa : Có nghĩa là bọn tao ( tiếng Phap)

Một số điển tích trong việc sử dụng tiếng Nghệ

Có lần Cụ Phan Bội Châu lâm vào thế bí nhưng lại gỡ được rất hay. Đại để thế này (đoạn ni tui nhớ nó chính xác mấy), gặp mấy o đang ăn ngô rang, bị trêu:

Thiếp trao cho chàng một nạm ngô rang

Đúc nơi mô mà mọc, thiếp theo chàng về không.

Không phải tay vừa, cụ Phan ta mới mần 1 câu:

Ở mô mà nắng không khô,

Mà mưa không ướt, đúc vô mọc liền

(Dịch:

Thiếp trao cho chàng một nắm ngô (bắp) rang

Gieo ở đâu mọc được, thiếp theo chàng về không

Ở đâu mà nắng không khô,

Mà mưa không ướt gieo vào mọc ngay)

(theo Ninh Viết Giao - Hát phường vải)

Rồi em của mẹ thì gọi là Gì, Em của bố thì gọi là O,



Một số bài thơ biên dịch từ điển tiếng Nghệ



Nghệ an choa miền trung lắm gió

Có cửa lò biển hát quanh năm

Cùng quê bác xứ sở nước tương

Với thanh chương, nhút mặn chua cà

Bà già con trẻ có ngôn ngữ riêng

Đứa mô chưa ghé một lần

Ráng học cho kỹ điển từ sau đây

Con trâu thì gọi là tru

Con giun thì gọi là trùn đó nha

Con gà thì kêu con ga

Còn con cá quả gọi ra cá tràu

Con tru lại gọi là trâu

Bồ câu thì gọi cu cu đó nà

Con ruồi lại gọi là ròi

Con troi thì gọi con giòi nhớ chưa



Con bê còn gọi là me (con bò con)

Con mọi là muỗi khi nghe đừng cười

Mà cười là choa chửi thẳng tưng

Trốc cha mi khái cạp là đầu bố mày hổ tha

Mả cha là ngôi mộ của ba

Mải Ông cha mi xéo là Ông bố mày *** đi

Muốn ở đất nghệ phải biết chuyên cần

Học nhiều từ ngữ âm vần nghe chưa

Con người thì gọi con ngài

Còn từ ni nữa nói nghe cùng rầy(ngượng)

Mà có nói thì bây mới biết

Hun – hôn, cưa – tán, váy – mấn

Môi – mui, đầu – trốc, ngứa – ngá

Sờ - rờ, nằm mơ gọi là mớ



Nhớ ghi cho kỹ kẻo rồi lỗ to

Khủy chân thì gọi lắc lè

Cơn – cây, Chủi – chổi, gốc – cộc

Sân – cươi, đường - đàng, rú - núi

Nhởi – chơi, lười – nhác, mần – làm đó nghe

Đêm nằm nếu đói đừng lo

Nhảy vô nhà bếp tìm nồi nấu cơm

Ngọ nguậy là cái đũa bếp

Giáp đít là cái rế nồi hiểu chưa

nước – nác, đọi – bát, mươn – bàn

Nướng - náng, luộc – looc, muối – mói

Gói – đùm, chum – vại, rổ - rá

*** dê là quả cà dài

mắm tôm – ruốc, Thóc – ló, ngó - nhìn

Lỡ yêu ngài(người) ở đất quê choa

Thì nên chịu khó học từ nhiều mà cưa

Nhưng học ri vẫn chưa ăn thua



Cái "gầu" thì gọi cái "đài"

Ra "sân" thì bảo ra ngoài cái "cươi"

"Chộ" tức là "thấy" em ơi

"Trụng" là "nhúng" đấy, đừng cười nghe em

"Thích" chi thì bảo là "sèm"

Khi ai bảo "đọi" thì đem "bát" vào (miền nam gọi là chén)

"Cá quả" thì gọi "cá tràu"

"Vo trôốc" là bảo "gội đầu" đấy em



***

Nghe em giọng Bắc êm êm

Bà con hàng xóm đến xem chật nhà

Khi "mô" sang "nhởi" nhà "choa"

Bà "o" đã nhốt "con ga" trong chuồng!

Em cười bối rối mà thương

Thương em một, lại trăm đường thương quê

Gió lào thổi rạc bờ tre

Chỉ qua giọng nói cũng nghe nhọc nhằn

Chắt từ đá sỏi đất cằn

Nên yêu thương mới sâu đằm đó em.



Hơn nữa thì tiếng Nghệ An 1 số vùng rất nặng nên những dấu ~ (ngã) thì đọc thành . (nặng) (vd : cơn bạo số 7, đóng cựa lại, Đà Nặng, Hà Tịnh, cụng đc)--> (cơn bão số 7, đóng cửa lại, Đà Nẵng, Hà Tĩnh)



Chia sẻ