Con trai tôi du học, sau khi tốt nghiệp
thì định cư tại Mỹ, và đã kiếm cho tôi cô con dâu người Tây tên Susan. Hiện
giờ, cháu trai Peter đã 3 tuổi. Mùa hè năm nay, con trai đăng ký visa
"thăm người thân". Thời gian 3 tháng tôi lưu lại Mỹ, con dâu Tây
Susan có cách giáo dục con cái làm tôi đây - người mẹ chồng - phải đại khai
nhãn giới.
Phần
1: Không ăn thì cứ nhịn đói
Mỗi buổi sáng, sau khi Peter thức dậy,
Susan để phần ăn sáng lên bàn và bận rộn làm việc khác. Peter sẽ tự mình leo
lên chiếc ghế, uống sữa, ăn bánh sandwich, sau khi ăn no, nó sẽ tự về phòng của
mình, tự tìm quần áo trên tủ, rồi tự lấy giày, tự mình mặc lên. Bất kể chỉ mới
3 tuổi thôi, vẫn chưa phân biệt rõ ràng mặt trái hay mặt phải của bít tất, giày
trái hay giày phải.
Có
một lần, Peter mặc ngược chiếc quần lên người, tôi vội vàng chạy đến muốn thay
lại cho cháu, nhưng đã bị Susan cản lại. Nó nói, nếu cảm thấy không thoải mái
tự cháu sẽ cởi ra, và mặc lại; nếu nó không cảm thấy không có gì là không thoải
mái, vậy thì tùy. Và nguyên ngày đó, Peter mặc cái quần ngược đó chạy tới chạy
lui, Susan như không thấy gì hết.
Một lần nữa, Peter ra ngoài chơi với
cháu nhà hàng xóm, chưa được bao lâu thì nó chạy thở hổn hển về đến nhà, nói
với Susan: “Mẹ ơi, Lusi nói cái quần của con mặc ngược rồi, đúng không?” Lusi
là con nhà hàng xóm, năm nay 5 tuổi. Susan mỉm cười nói: “Đúng vậy, con có muốn
mặc lại không?” Peter gật đầu, tự mình cởi quần ra, xem tỉ mỉ rồi, bắt đầu mặc
lại. Từ lần đó về sau, Peter không bao giờ mặc ngược quần nữa.
Tôi đã không kiềm được mà nhớ lại, cháu
gái ngoại của tôi lúc 5 - 6 tuổi chưa biết dùng đũa, lúc học tiểu học còn chưa
biết cột dây giày, và bây giờ đang theo trung học dạng ký túc xá, mỗi cuối tuần
là đem một đống quần áo dơ về nhà.
Có một buổi trưa, Peter giận dỗi, không
chịu ăn cơm. Susan la rầy mấy câu, Peter giận hờn đẩy khay cơm xuống đất, thức
ăn trên khay rớt đầy trên đất. Susan nhìn Peter, giọng nói nghiêm khắc: “Xem ra,
con đúng là không muốn ăn thật! Nhớ lấy, từ giờ đến sáng mai, con không được ăn
gì hết.” Peter gật gật đầu, kiên quyết trả lời: “Yes!” Và tôi chợt cười thầm,
hai mẹ con này cứng đầu như nhau!
Buổi chiều, Susan bàn với tôi, nhờ tôi
nấu món ăn Việt Nam cho bữa tối. Tôi lại thầm nghĩ, Peter đặc biệt thích món ăn
Việt Nam, nhất định Susan thấy sáng nay cháu không ăn gì hết, nên muốn buổi tối
cháu ăn ngon và nhiều hơn. Tôi bèn trổ tài nấu ăn, làm món sườn chua ngọt mà
Peter thích nhất, món tôm, và còn dùng mì Ý để làm món mì kiểu Việt Nam mà
Peter rất thích, người nhỏ nhỏ như thế mà có thể ăn được một tô lớn.
Bắt đầu bữa cơm tối, Peter vui mừng
nhảy lên ghế ngồi. Susan đến lấy đi dĩa và nĩa của con, nói: “Chúng ta giao ước
rồi phải không, hôm nay con không được ăn gì hết, chính con cũng đồng ý rồi
đó.” Peter nhìn nét mặt nghiêm túc của người mẹ, “òa” lên khóc, vừa khóc vừa
nói: “Mẹ ơi, con đói, con muốn ăn cơm.” “Không được, nói rồi là phải giữ lời.”
Susan không một chút động lòng. Tôi thấy đau lòng muốn thay cháu cầu xin, nói
đỡ lời giùm, nhưng thấy ánh mắt ra hiệu của con trai tôi. Nhớ lại lúc mới đến
Mỹ, con trai có nói với tôi: “Ở nước Mỹ, lúc cha mẹ giáo dục con cái, người
ngoài không nên nhúng tay, bất kể là trưởng bối cũng không ngoại lệ.” Không còn
cách nào, tôi chỉ còn giữ im lặng mà thôi. Bữa cơm đó, từ đầu đến cuối, Peter
tội nghiệp chỉ ngồi chơi với chiếc xe mô hình, mắt trừng trừng nhìn ba người
lớn chúng tôi ăn như hổ đói. Đến lúc đó, tôi mới biết dụng ý của Susan khi nhờ
tôi nấu món Việt. Tôi tin rằng, lần sau, trong lúc Peter muốn giận hờn quăng
liệng thức ăn, nhất định sẽ nghĩ đến kinh nghiệm bụng đói nhìn ba mẹ và bà nội
ăn cao lương mỹ vị. Bụng đói không dễ chịu tí nào, huống chi là đối mặt với món
mình thích ăn.
Buổi tối, tôi và Susan cùng đến chúc
Peter ngủ ngon. Peter cẩn thận dè dặt hỏi: “Mẹ ơi, con đói lắm, giờ con có thể
ăn món Việt không?” Susan mỉm cười lắc đầu, kiên quyết nói: “Không!”
Peter nuốt nước miếng, lại hỏi: “Vậy để con ngủ dậy rồi khi mở mắt, con được ăn
chứ?” “Đương nhiên được rồi”, Susan thật dịu dàng khẽ đáp. Peter đã cười tươi
hẳn ra.
Sau bài học này, Peter rất tích cực ăn
cơm, nó không muốn vì “tuyệt thực” mà lỡ bữa ăn ngon và chịu cực hình bụng đói.
Mỗi lần nhìn thấy Peter ngoạm từng phần lớn thức ăn, lúc miệng và mặt dính đầy
thức ăn, tôi lại nhớ đến cháu ngoại, hồi bằng tuổi Peter; mấy người cầm tô cơm
dí theo sau đuôi nó, dỗ dành, mà nó còn chưa chịu ngoan ngoãn ăn, mà còn ra
điều kiện: ăn xong chén cơm mua một kiện đồ chơi, ăn thêm một chén thì mua thêm
một kiện đồ chơi…
Phần
2: Ăn miếng trả miếng
Có một lần, chúng tôi dắt Peter ra công
viên chơi. Rất nhanh, Peter đã cùng hai cô bé chơi nấu ăn với nhau. Cái nồi nhỏ
bằng mủ, cái xẻng nhỏ, cái thau nhỏ, những cái chén nhỏ xếp đầy trên đường. Bất
ngờ, Peter tinh nghịch cầm cái nồi bằng nhựa lên, đập rất mạnh lên đầu một cô bé.
Cô bé bần thần một lúc trước khi òa khóc thật lớn. Cháu gái kia thấy tình hình như vậy cũng òa khóc theo. Đại khái, Peter cũng
không nghĩ đến hậu quả nghiêm trọng như thế sẽ xảy ra, nên đứng qua một bên,
trợn mắt nhìn. Susan đi tới. Sau khi hiểu được đầu đuôi sự việc, nó không quát
nạt một tiếng, cầm lấy cái nồi ấy, gõ mạnh một cái lên đầu Peter. Peter không
phòng bị, té ngã xuống bãi cỏ, khóc nức nở. Susan hỏi Peter: “Đau không?
Lần sau có còn làm thế nữa không?” Peter vừa khóc vừa lắc đầu. Tôi
tin rằng, lần sau nó sẽ không bao giờ làm thế nữa.
Cậu của Peter tặng cho cháu một chiếc
xe đạp nhỏ, Peter rất thích, khư khư giữ làm bảo bối không cho ai đụng
vào. Lusi, cô bé trong xóm, là bạn thân của Peter, đã mấy lần thỉnh cầu
Peter cho chạy thử chiếc xe nhỏ này, Peter không đồng ý. Một lần, mấy cháu
đang chơi chung với nhau, Lusi thừa lúc Peter không để ý, lén lén nhảy lên
chiếc xe và đạp mau đi. Khi biết ra, Peter rất phẫn nộ, đến méc
mẹ. Susan đang ngồi nói chuyện và uống café với mẹ của những đứa nhỏ kia,
liền mỉm cười trả lời con: “Chuyện của chúng con thì chúng con tự giải quyết,
mẹ không xen vào được.” Peter bất lực quay đi. Một lát sau, Lusi chạy chiếc xe
về. Vừa thấy Lusi, Peter lập tức chạy tới đẩy bạn té xuống đất, giật lại chiếc
xe. Lusi ngồi bệt dưới đất, khóc ré lên. Susan ẵm Lusi dậy và dỗ dành một lát.
Rất nhanh sau đó, Lusi đã chơi vui vẻ lại với những bạn còn lại. Peter tự mình
chạy xe tới lui một lát thì cảm thấy hơi nhàm chán, nhìn thấy những bạn kia
chơi thật vui vẻ với nhau, nên nó muốn tham gia chung. Nó chạy tới chỗ Susan,
lầu bầu thưa: “Mẹ, con muốn chơi với Lusi và tụi nó.” Susan không đả động gì và
trả lời: “Con tự kiếm mấy bạn ấy vậy!” - "Mẹ ơi, mẹ đi với con nhe!”,
Peter thỉnh cầu. “Chuyện này không được rồi, lúc nãy con đã làm cho Lusi khóc,
giờ con lại muốn chơi với mọi người, vậy con phải tự đi giải quyết vấn
đề". Peter leo lên chiếc xe và chạy từ từ đến chỗ Lusi, lúc gần đến
chỗ, thì nó lại quay ngược đi. Chạy tới lui mấy vòng như vậy, không biết từ lúc
nào mà Peter và Lusi lại vui vẻ với nhau, hợp thành nhóm ồn ào.
Dạy
dỗ, chăm nom con cái là chuyện của cha mẹ
Song thân Susan biết tôi đang ở Mỹ, nên
lái xe từ California đến thăm chúng tôi. Nhà có khách tới, Peter rất hào hứng,
chạy lên chạy xuống. Nó lấy cái thùng đựng đầy nước, rồi xách đi tới đi lui
trong nhà. Susan cảnh cáo nó mấy lần rồi, rằng không được làm nước văng lung
tung trong nhà. Peter để ngoài tai. Cuối cùng, Peter đã làm nước đổ hết ra nền.
Chưa thấy mình làm sai, Peter còn đắc ý giẫm đạp lên vũng nước, làm ướt hết
quần áo. Tôi lập tức chạy đi lấy cây lau nhà để dọn dẹp. Susan giật lại cây lau
nhà và đem đưa cho Peter, nói với nó: “Lau sàn cho khô, cởi đồ ướt ra và tự
mình giặt sạch.” Peter không chịu, vừa khóc vừa la. Susan không nói thêm lời
nào, lập tức kéo nó đến phòng trữ đồ, đóng chặt cửa lại. Nghe từ bên trong
tiếng khóc hoảng sợ của nó, tim tôi đau thắt lại, rất muốn chạy đến ẵm cháu ra.
Bà ngoại của Peter lại cản tôi, nói: “Đó là chuyện của Susan".
Một lát sau, Peter không khóc nữa, nó ở
trong phòng trữ đồ hét thật lớn: “Mẹ ơi, con sai rồi!” Susan đứng ở ngoài hỏi:
“Thế giờ con biết phải làm gì chưa?” - “Con biết.” Susan mở cửa ra, Peter chạy
từ phòng trữ đồ ra, nước mắt đầy mặt. Nó cầm cây lau nhà cao gấp đôi nó, ra sức
lau cho khô sàn nhà. Sau đó, tự cởi quần áo dơ ra, xách trên tay, trần truồng
chạy vô nhà tắm, hí hửng giặt đồ. Ông bà ngoại của nó nhìn vào thái độ kinh
ngạc của tôi, thích thú mỉm cười. Sự việc này làm tôi cảm động vô cùng.
Ở rất nhiều gia đình Trung Quốc, cha mẹ
giáo dục con cái thì thường phát sinh vấn đề “đại thế chiến”. Trẻ luôn
luôn được ngoại nuông chiều, nội thì can ngăn, vợ chồng cãi nhau, gà bay, chó
chạy. Sau này, tôi và ông bà ngoại của Peter trong khi trò chuyện có nhắc đến
chuyện này, một câu họ nói đã gây ấn tượng sâu sắc cho tôi : “Con trẻ là con
cái của cha mẹ chúng, trước tiên phải tôn trọng cách giáo dục của cha mẹ".
Đứa bé tuy còn nhỏ, nhưng thường mang tính nghịch ngợm bẩm sinh. Nếu quan sát
thấy các thành viên trong gia đình có mâu thuẫn, nó sẽ nhạy bén lợi dụng sơ hở.
Việc này không cải thiện hành vi của nó và chẳng ích lợi gì cho nó. Ngược lại,
còn làm cho vấn đề càng nghiêm trọng hơn, thậm chí còn gây ra những vấn đề
khác.
Ngoài ra, nếu các thành viên trong gia
đình xung đột, không khí gia đình không hòa thuận, trẻ sẽ có cảm giác bất an,
sự phát triển tâm lý của nó sẽ bị ảnh hưởng bất lợi. Cho nên, dù ông bà, cha mẹ
bất đồng về cách giáo dục con cháu, hay là vợ chồng có quan niệm giáo dục khác
nhau, cũng không nên để lộ sự mâu thuẫn trước mặt con cái.
Ông bà ngoại của Peter ở lại một tuần
và chuẩn bị về Cali. Hai ngày trước khi đi, ông ngoại của Peter rất nghiêm túc
hỏi con gái mình: “Peter muốn chiếc xe đào đất, ba có thể mua cho nó chứ?”
Susan suy nghĩ rồi nói: “Lần này, ba mẹ đã mua cho nó đôi giày trượt băng làm quà
rồi. Đợi đến Noel, ba hãy mua chiếc xe đó cho nó!”
Tôi không biết ông ngoại của Peter nói
như thế nào với thằng nhóc này, mà sau đó, tôi dắt cháu đi siêu thị, nó chỉ tay
vào món đồ chơi, khoe: “Ông ngoại nói, đến Noel sẽ mua tặng cháu cái này” với
giọng thích thú và mong đợi.
Susan nghiêm khắc với con như vậy,
nhưng Peter lại yêu thương mẹ hết mực. Khi chơi ở ngoài, cháu hay thu thập
một số hoa lá mà cháu cho là đẹp, rồi trịnh trọng tặng mẹ. Người ngoài tặng quà
cho cháu, cháu luôn gọi mẹ cùng mở quà; có thức ăn ngon, cháu luôn để
phần một nửa cho mẹ.
Nghĩ đến nhiều đứa trẻ Việt Nam
